Kiła
Objawy kiły
Kiła I okresu (lues primaria) trwa od 3 do 9 tygodni po zakażeniu. Charakterystycznym objawem klinicznym wskazującym na rozwój kiły jest pojawienie się tzw. owrzodzenia pierwotnego. Czas poprzedzający jego wystąpienie to okres wylęgania albo wczesnego utajenia. Długość trwania okresu wylęgania zależy od liczby i zjadliwości krętków wprowadzonych do ustroju oraz od ewentualnego stosowania antybiotyków. W miejscu wtargnięcia krętków, po ok. 3 tygodniach od zakażenia pojawia się objaw pierwotny – niebolesny naciek zapalny, który bardzo szybko ewoluuje w owrzodzenie. Owrzodzenie to lokalizuje się najczęściej na narządach płciowych, a także w okolicy odbytu i pachwin. Typowe owrzodzenie pierwotne ma kształt okrągły lub owalny i regularne, gładkie brzegi. Po 2–6 tygodniach owrzodzenie pierwotne znika samoistnie, nie pozostawiając śladu lub jedynie niewielką bliznę. Kilka dni po wystąpieniu objawu pierwotnego następuje powiększenie okolicznych węzłów chłonnych – stają się one sprężyste i twarde, ale nie są bolesne. Wystąpienie objawu pierwotnego w jamie ustnej, okolicy wargi górnej lub dolnej, a także na języku i podniebieniu jest najczęściej skutkiem orogenitalnych kontaktów seksualnych. Owrzodzenie w tej lokalizacji jest zazwyczaj bolesne i towarzyszy mu zazwyczaj powiększenie okolicznych węzłów chłonnych.
Rozpoznanie kiły I okresu opiera się na obrazie klinicznym, wywiadzie epidemiologicznym, wykazaniu krętków bladych w wydzielinie z owrzodzenia pierwotnego.
Kiła II okresu (lues secundaria) rozpoczyna się w 9–10 tygodniu od zakażenia i trwa do 2 lat. W tym czasie występują tzw. osutki zajmujące skórę i błony śluzowe, które ustępują samoistnie bez pozostawiania śladów, ale po jakimś czasie pojawiają się ponownie. W tym okresie chory jest zakaźny dla otoczenia.
Pierwsza osutka kiłowa charakteryzuje się wysiewem drobnych, plamistych wykwitów, barwy różowej lub czerwonej, układających się symetrycznie, zajmujących równomiernie boczne powierzchnie tułowia i kończyny górne. Plamista osutka nawrotowa różni się od wczesnej wielkością wykwitów, asymetrią oraz zajmowaniem dłoni i podeszew. Zwykle osutka nawrotowa współistnieje z osutką grudkową łuszczycopodobną, liszajopodobną czy trądzikopodobną, a wykwity lokalizują się na tułowiu, twarzy, dłoniach, stopach i w okolicy narządów płciowych. Szczególnie niebezpieczne są kiłowe grudki przerosłe, określane jako kłykciny płaskie (condylomata lata), które obfitują w krętki blade i są niezwykle zakaźne. Kłykciny płaskie występują w miejscach drażnionych, głównie w okolicy narządów płciowych i odbytu, tworzą rozległe wykwity o brodawkowatej. W II okresie kiły występuje również jest bielactwo kiłowe, spotykane prawie wyłącznie u kobiet, po 6 mies. od zakażenia. Charakteryzuje się ono występowaniem okrągłych lub owalnych białych plam z brunatnym przebarwieniem skóry otaczającej – głównie na bocznych powierzchniach szyi i karku.
Objawem kiły jest także tzw. łysienie kiłowe. Może ono pojawić się już w 3–4 miesiącu od zakażenia. Łysienie wczesne jest rozlane (przerzedzenie i ścieńczenie włosów), a łysienie w przebiegu kiły nawrotowej (po ok. 6 miesiącach od zakażenia), przejawia się ogniskowym przerzedzeniem włosów w okolicy skroniowej i potylicznej. Łysienie kiłowe może obejmować także brwi, rzęsy, brodę u mężczyzn, pachy i wzgórek łonowy.
Osutkom skórnym może towarzyszyć podwyższona temperatura, bóle mięśniowe i stawowe oraz bóle głowy. U niektórych pacjentów stwierdza się niedokrwistość, leukocytozę i podwyższone OB. Stan ogólny chorych jest jednakże zazwyczaj dobry.
Rozpoznanie kiły
Poza objawami tworzącymi obraz kliniczny kiły, w rozpoznaniu kluczowa jest diagnostyka oparta na badaniach bezpośrednich, pozwalających na wykrycie czynnika etiologicznego w skórze lub innych tkankach oraz badaniach pośrednich, polegających na wykryciu przeciwciał w surowicy lub płynie mózgowo-rdzeniowym.
Leczenie kiły
Najskuteczniejszym antybiotykiem w leczeniu kiły jest wciąż penicylina. Terapia polega na utrzymywaniu stałego stężenia tego antybiotyku w tkankach. Poza penicyliną największą aktywnością przeciwkrętkową charakteryzują się tetracykliny, erytromycyna oraz cefalosporyny trzeciej generacji. Według wytycznych Instytutu Wenerologii w Polsce penicylinę prokainową należy stosować domięśniowo, w dawce 1,2 mln j. przez 20 dni w kile I okresu i przez 30 dni w kile II okresu i kile utajonej. U wszystkich partnerów chorych na kiłę wczesną objawową i utajoną, u których w dniu pierwszej wizyty lekarskiej nie stwierdzono objawów kiły należy prowadzić leczenie profilaktyczne albo epidemiologiczne, które obejmuje zazwyczaj penicylinę prokainową w dawce 1,2 mln j. dziennie przez 10 dni. Po zakończeniu leczenia wszyscy chorzy muszą przejść kontrolne badania kliniczne i serologiczne.
Zapobieganie kile to przede wszystkim uważność w zakresie zachowań seksualnych – nie nawiązywanie przypadkowych kontaktów seksualnych oraz stosowanie prezerwatyw. Należy pamiętać, że zarazić można się także przez stosunek oralny i analny.
Źródła:
Jenerowicz D, Pawlaczyk M, Żaba R. Kiła ciągłym wyzwaniem dla lekarzy. Przew Lek 2/2003
Karlińska-Jachowska M, Chmielnicki P, Dziankowska-Bartkowiak B, Waszczykowska E, Torzecka JD. Opis przypadku. Kiła – problem XXI wieku. Post Dermatol Alergol 2007; XXIV, 5: 233–237
Chodynicka B, Serwin AB. Kiła wrodzona – aktualne problemy. Przegl Dermatol 2009, 96, 109–113
